Reumatologia

 Reumatologia   to dziedzina medycyny zajmująca się diagnozą, leczeniem. i profilaktyką chorób układu mięśniowo-szkieletowego, czyli chorób kości, mięśni i stawów oraz tkanki łącznej.

Reumatologia  zajmuje się wieloma  różnymi jednostkami chorobowymi. Każda z tych chorób charakteryzuje się indywidualnym przebiegiem, ale ich cechą wspólną jest zajęcie układu ruchu i towarzyszący temu przewlekły, nawracający ból reumatyczny oraz zaburzenia ruchomości w różnych stawach, co prowadzi do stanów zapalnych, deformacji stawów.

Reumatologia i reumatyzm  w potocznym odbiorze  traktowane są jako tożsame określenia dla  opisania chorób układu kostno-stawowego, co nie jest prawidłowe. Reumatologia jest pojęciem szerszym , jest dziedziną medycyny obejmującą swoim zakresem około 200 różnych schorzeń i ich leczenie, zaś reumatyzm często jest stosowany zamiennie dla opisania bólu w stawach i mięśniach oraz określenia jednego ze schorzeń jakim jest reumatologiczne zapalenie stawów.

Reumatolog   to specjalista, który zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób kości i stawów oraz ogólnoustrojowych stanów zapalnych tkanki łącznej. Rozwijają się one stopniowo, często bez wyraźnej przyczyny, a ich źródłem są zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego. 

Oprócz schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego reumatolog zajmuje się chorobami autoimmunologicznymi, w przebiegu których dochodzi do stanu zapalnego, co prowadzi do uszkodzenia tkanek i objawów chorobowych.

Choroby diagnozowane przez reumatologa

• układowe choroby tkanki łącznej np:reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), toczeń rumieniowaty, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS), rumień guzowaty
• spondyloartropatie np: zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zespół Reitera, łuszczycowe zapalenie stawów
• choroby zwyrodnieniowe stawów
• choroby kości i chrząstek np: osteoporoza, zapalenia kości-np. choroba Pageta; dysplazja kości i stawów
• zapalenia stawów
• choroby gruczołów dokrewnych i metaboliczne,towarzyszące im  choroby stawów- dna moczanowa( nieprawidłowa przemiana materii prowadząca do gromadzenia się w organizmie nadmiaru kwasu moczowego), amyloidoza( gromadzenie się w tkankach i narządach nierozpuszczalnych białek, które zaburzają ich prawidłową pracę i prowadzą do niewydolności organów), elastopatie(zaburzenie tkanki łącznej, prowadzi do nadmiernej ruchomości stawów), cukrzyca
• nowotwory
• zaburzenia nerwowo-naczyniowe np. neuropatyczne choroby stawów, zespół cieśni nadgarstka
• zmiany zapalne w obrębie tkanek miękkich np.fibromialgia( przewlekła choroba reumatyczna tkanek miękkich, charakteryzuje się bólem mięśni i stawów), zapalenie ścięgien, torbiele
• choroby, którym towarzyszą objawy ze strony stawów np.choroby trzustki, sarkoidoza(choroba zapalna, charakteryzuje się powstawaniem grudek zapalnych w narządach),urazy.

Badania jakie może zlecić reumatolog :

badania z krwi: RF-czynnik reumatoidalny, oznaczenie przeciwciał anty-CPP, ANCA; badanie stężenia wapnia w surowicy krwi, badanie stężenia kwasu moczowego, badanie stężenia fosforu we krwi, morfologia krwi, , densytometria, badania obrazowe; RTG stawów, USG, MRI, badanie płynu stawowego.

Choroby reumatyczne mogą mieć początek w różnym wieku, choć w powszechnym odbiorze kojarzą się z osobami starszymi  i to z zaawansowaną dysfunkcją narządu ruchu. A tymczasem niektóre z nich pojawiają się w dość młodym wieku np. młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów przypada na wiek rozwojowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa -szczyt zachorowania przypada na między około 20 a 30 rokiem życia, reumatoidalne zapalenie stawów- między około 40 a 50 rokiem życia.

Ponadto wiele osób uważa, że objawy chorób reumatycznych nasilają się np: na zmianę pogody, mimo że badania naukowe nie potwierdzają takiej zależności.

Większość chorób reumatologicznych rozwija się, gdy układ immunologiczny nie funkcjonuje prawidłowo i atakuje tkanki organizmu. Zakłada się, że u podłoża tego zjawiska leżą czynniki genetyczne i środowiskowe, zauważa się też związek z płcią, częściej chorują kobiety.

Objawy, które powinny skłonić Cię do wizyty u reumatologa

• ból mięśni, stawów-ból barku, ręki i nadgarstka, krzyża; kości
• ból intensywny, nawrotowy pojawiający się nie tylko po jednej stronie ciała, ale z czasem przybiera postać symetryczną
• bólowi towarzyszy stan podgorączkowy, obrzęk, zaczerwienienie skóry
• zgrubienia podskórne (guzki reumatoidalne)
• poranna sztywność stawów
• problemy z utrzymaniem i podnoszeniem przedmiotów
• problemy ze schylaniem, poruszaniem się
• stawy stają się zniekształcone, opuchnięte, zaczerwienione, o podwyższonej ciepłocie.

Do wizyty u specjalisty powinny skłonić też historie rodzinne związane z obciążeniem schorzeniami autoimmunologicznymi lub reumatologicznymi, szczególnie gdy masz ponad 50 lat i zacząłeś odczuwać nawracający ból stawów, niezwiązany z urazem, któremu towarzyszą gorączka, zmęczenie, wysypka, sztywność poranna, co może sugerować  schorzenia reumatoidalne.

Późno zdiagnozowana lub nieodpowiednio leczona choroba może w ciągu kilku lat doprowadzić do niepełnosprawności, skutecznie utrudniając funkcjonowanie w życiu zawodowym, jak i osobistym. By zminimalizować taką ewentualność i zapewnić pacjentom, jak najlepszą jakość życia i możliwość utrzymania sprawności, istotne jest, by specjalista postawił szybko właściwą diagnozę i wdrożył leczenie.

Przebieg wizyty

1. Wizyta jest poprzedzona wywiadem lekarskim, w czasie którego specjalista ustala historię zdrowotną pacjenta. Może zapytać o zlokalizowanie dolegliwości bólowych, ich nasilenie, czy mają charakter nawrotowy czy przewlekły, o porę ich występowania, czy bólowi towarzyszy poranna sztywność stawów, obrzęk, zaczerwienienie; o choroby w rodzinie – zarówno reumatyczne, jak i współistniejące. Specjalista będzie też chciał ustalić czy występują dodatkowe objawy takie jak: blednięcie i ból palców po ekspozycji na zimno, suchość w jamie ustnej, suchość oczu, utrata masy ciała-niezamierzona, przewlekłe zmęczenie, duszność mniejsza wydolność fizyczna.
2. Choroby reumatyczne często dotyczą nie tylko narządu ruchu, ale także innych organów,  dlatego włączenie leków musi być dobrane do chorób współistniejących, na które cierpi pacjent i leków już przyjmowanych, w związku z tym na wizytę warto zabrać dokumentację medyczną – ewentualnie wypis ze szpitala, listę przyjmowanych już leków, wyniki ostatnich badań laboratoryjnych i obrazowych.
3. Następnie lekarz przechodzi do badania przedmiotowego stawów, sprawdza ich ruchomość, dotyka bolących miejsc ustalając natężenie i lokalizację bólu, ogląda skórę okolic stawów, bada też internistycznie.
4. Jeżeli są wskazania medyczne może zlecić wykonanie badań dodatkowych: oznaczenie poziomu specyficznych przeciwciał (badanie krwi pod kątem obecności  RF, OB), badania obrazowe RTG, USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny
5. Po dokonaniu analizy zebranych wyników specjalista ustala diagnozę, a następnie indywidualny plan leczenia.

Metody leczenia

Choroby układu kostno-stawowego, którymi zajmuje się reumatolog, najczęściej wymagają długotrwałego leczenia. Może ono przyjąć formę:

• farmakologii – leki przeciwzapalne, przeciwbólowe, modyfikujące przebieg choroby, spowalniając postęp choroby, biologiczne( inhibitory, przeciwciała monoklonalne)
• wstrzyknięć dostawowych,
• fizjoterapii – ćwiczenia poprawiające ruchomość stawów, zakres ruchu, zapobiegające przykurczom, pomagające utrzymać sprawność, ćwiczenia wzmacniające mięśnie. Ruch mimo że sprawia ból, powstrzymuje rozwój choroby. Jego brak wpływa niekorzystnie na odżywianie chrząstki stawowej i wytwarzanie specjalnego płynu, który zmniejsza tarcie między elementami stawu. Pomocne są też zabiegi jak krioterapia, hydroterapia, masaże, fizykoterapia
• zmian w diecie i stylu życia, które mogą wspierać leczenie chorób, np. poprzez spożywanie produktów przeciwzapalnych kwasy omega-3 i witaminę D ryby morskie oraz oliwa z oliwek, olej lniany, rzepakowy. W codziennym jadłospisie powinny znaleźć się: nabiał, orzechy, czosnek, cebula, warzywa będące źródłem antyoksydantów. Warto też zadbać o regularną aktywność fizyczną, utrzymanie prawidłowej masy ciała, by nie obciążać stawów dodatkowymi kilogramami co może pomóc w zachowaniu ruchomości stawów; unikanie używek np. palenia papierosów, które maja niekorzystny wpływ na przebieg zapalnych chorób reumatycznych, mogą być czynnikiem wyzwalającym proces reumatoidalny; unikanie  długotrwałego stresu, który może mieć wpływ na rozwój chorób autoimmunologicznych, a do takich należą choroby reumatyczne
• lekarz może kierować na konsultację do innych specjalistów np. fizjoterapeuty, ortopedy, endokrynologa
• może zlecić wykonanie zabiegu chirurgicznego.

Choroby reumatyczne mogą przyjmować charakter uogólniony i powodować zaburzania w funkcjonowaniu innych tkanek i narządów. Towarzyszą  im zmiany, które swoim zasięgiem bardzo często obejmują tkanki całego organizmu jak narządy wewnętrzne, układ krwionośny, oddechowy, nerwowy no i przede wszystkim układ ruchu. Niosą ze sobą wiele powikłań wielonarządowych np. reumatoidalne zapalenie stawów jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Choroby reumatyczne prowadzą do zmniejszenia tkanki mięśniowej i masy kostnej, a to prowadzić może do złamań, zaś uszkodzenie chrząstki stawowej do uszkodzenia stawu. Schorzeniom tym towarzyszą też zaburzenia równowagi, zaburzenia poruszania.

Choroby reumatyczne są chorobami przewlekłymi i postępującymi, które z czasem mogą dotknąć inne narządy z tego też względu reumatolog  zanim postawi właściwą diagnozę konsultuje się z różnymi  innymi specjalistami, by dobrać sposób leczenia adekwatny do występującej choroby.

STAW– iaj  na zdrowie – skorzystaj z wizyty u reumatologa w CMZ.