Zdrowa wątroba zaczyna się od codziennych wyborów
Choć na co dzień rzadko o niej myślimy, wątroba wykonuje dla naszego organizmu ogromną pracę.
To prawdziwe centrum dowodzenia przemianami metabolicznymi, naturalny filtr oczyszczający organizm i magazyn cennych składników odżywczych.
Bez prawidłowego funkcjonowania wątroby niemożliwe byłoby skuteczne trawienie tłuszczów, usuwanie toksyn czy utrzymanie równowagi metabolicznej. Nic więc dziwnego, że specjaliści nazywają ją jednym z najbardziej niezwykłych narządów ludzkiego organizmu.
Największy gruczoł w organizmie
Wątroba jest częścią układu pokarmowego i jednocześnie największym gruczołem w ludzkim ciele. U osoby dorosłej waży przeciętnie około 1,5 kilograma, choć jej masa może różnić się w zależności od płci oraz budowy ciała.
Narząd znajduje się w prawej górnej części jamy brzusznej i zbudowany jest z czterech płatów: prawego, lewego, czworobocznego oraz ogoniastego. Do wątroby nieustannie dopływa krew dwoma drogami – tętnicą wątrobową, która dostarcza tlen, oraz żyłą wrotną transportującą składniki odżywcze z przewodu pokarmowego.
Jej wnętrze tworzą tysiące mikroskopijnych zrazików zbudowanych głównie z hepatocytów, czyli komórek wątrobowych. To właśnie one odpowiadają za większość procesów zachodzących w wątrobie – od produkcji żółci po neutralizowanie szkodliwych substancji.
Dlaczego wątroba jest tak ważna?
Lista zadań wykonywanych przez wątrobę jest imponująca. Każdego dnia narząd ten:
* produkuje żółć, która umożliwia trawienie tłuszczów,
* magazynuje glikogen będący zapasem energii,
* uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów,
* wytwarza cholesterol oraz lipoproteiny,
* produkuje czynniki odpowiedzialne za prawidłowe krzepnięcie krwi,
* magazynuje witaminy A, D, K i B12 oraz żelazo,
* usuwa z organizmu toksyny, alkohol i produkty przemiany materii,
* bierze udział w utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała,
* wspiera układ odpornościowy poprzez wychwytywanie drobnoustrojów i substancji wywołujących stan zapalny.
Co ciekawe, wątroba posiada również wyjątkową zdolność regeneracji. Potrafi odbudowywać swoje komórki po uszkodzeniu, jednak tylko wtedy, gdy nie jest narażona na długotrwałe działanie szkodliwych czynników.
Jak dbać o wątrobę? Dietetyk radzi
Dobra wiadomość jest taka, że codzienne nawyki mają ogromny wpływ na kondycję wątroby. Kilka prostych zasad może znacząco zmniejszyć ryzyko jej uszkodzenia.
1. Ogranicz alkohol
Regularne spożywanie dużych ilości alkoholu prowadzi do stopniowego uszkadzania komórek wątrobowych. Początkowo zmiany mogą być odwracalne, jednak wieloletnie nadużywanie alkoholu może doprowadzić do marskości wątroby – choroby, w której zdrowa tkanka zostaje zastąpiona bliznami i przestaje prawidłowo funkcjonować.
Pierwsze objawy bywają mało charakterystyczne – przewlekłe zmęczenie, osłabienie czy spadek wydolności organizmu. W bardziej zaawansowanych stadiach pojawiają się poważne powikłania, między innymi wodobrzusze. Dlatego najlepszą profilaktyką jest zachowanie umiaru lub całkowita rezygnacja z alkoholu.
2. Stosuj leki rozsądnie
Nie tylko alkohol może szkodzić wątrobie. Również niektóre leki, szczególnie przyjmowane w nadmiernych ilościach lub bez konsultacji z lekarzem, mogą prowadzić do polekowego uszkodzenia tego narządu.
Warto pamiętać, że wiele preparatów sprzedawanych pod różnymi nazwami zawiera tę samą substancję czynną. Dobrym przykładem jest paracetamol, którego nieświadome przedawkowanie należy do najczęstszych przyczyn uszkodzenia wątroby. Zawsze należy czytać ulotki i przestrzegać zalecanych dawek.
3. Jedz z umiarem
Przejadanie się i nadmiar kalorii sprzyjają nie tylko nadwadze, ale również niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby. To obecnie jedna z najczęściej diagnozowanych chorób tego narządu.
Nie istnieje cudowna tabletka, która zneutralizuje skutki regularnego przejadania się. Najlepszym sposobem ochrony wątroby pozostaje zbilansowana dieta, kontrola masy ciała oraz codzienna aktywność fizyczna.
4. Ruszaj się każdego dnia
Regularny ruch pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, poprawia wrażliwość na insulinę i zmniejsza ilość tkanki tłuszczowej odkładającej się również w wątrobie. Nie trzeba od razu trenować wyczynowo – już 30 minut spaceru, jazdy na rowerze czy pływania większość dni w tygodniu przynosi wymierne korzyści.
5. Wykonuj badania profilaktyczne
Choroby wątroby przez wiele lat mogą rozwijać się bez żadnych objawów. Dlatego warto regularnie kontrolować stan zdrowia, wykonywać podstawowe badania krwi oraz monitorować poziom glukozy i cholesterolu.
W przypadku osób z czynnikami ryzyka lekarz może zalecić również diagnostykę w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B lub C. Wczesne wykrycie choroby znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
Dieta przyjazna wątrobie
Na talerzu powinny dominować warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, chude mięso, ryby oraz zdrowe tłuszcze pochodzące między innymi z oliwy z oliwek, orzechów i pestek. Warto ograniczyć żywność wysoko przetworzoną, nadmiar cukru, tłuste potrawy i słodzone napoje. Nie można również zapominać o odpowiednim nawodnieniu organizmu.
Wątroba odwdzięczy się za dobrą opiekę
Wątroba każdego dnia wykonuje setki procesów niezbędnych do życia, często nie dając o sobie znać. Dlatego warto zadbać o nią, zanim pojawią się problemy zdrowotne. Zdrowa dieta, aktywność fizyczna, rozsądne stosowanie leków, ograniczenie alkoholu oraz regularne badania profilaktyczne to najprostszy sposób, aby ten niezwykły narząd służył nam przez długie lata. Bo choć wątroba ma imponujące zdolności regeneracyjne, zdecydowanie lepiej jej nie wystawiać na zbyt ciężką próbę.
Autor: dietetyk Katarzyna Tusień
Źródło:
https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/watroba-budowa-funkcje-najczestsze-choroby/
