Sezon zimowy w pełni.
ZIMA TRZYMA!
Miesiące zimowe sprzyjają wyjazdom w góry i uprawianiu sportów, których możliwość oferuje ta pora roku, zapewniając również adrenalinę, piękno zimowych górskich pejzaży i aktywność fizyczną.
Sezon na sporty zimowe trwa kilka miesięcy. Sprzyjające warunki utrzymują się do marca, a nawet do połowy kwietnia.
Aktywności zimowe dostarczają nam wiele radości i satysfakcji.
Jednak szusując po stoku należy pamiętać o ryzyku związanym z kontuzjami.
Jak każdy sport, także i ten uprawiany zimą, choć korzystny dla zdrowia, niesie ze sobą większe ryzyko różnego rodzaju urazów. Sporty zimowe niosą ryzyko kontuzji takich jak np.: skręcenia (kolana, kostki), złamań (nadgarstka, piszczeli), zwichnięć (barku) czy urazów głowy.
W tym artykule omówimy kontuzje do jakich może dojść w trakcie uprawiania najpopularniejszych sportów zimowych jakimi są: narciarstwo alpejskie, snowboard oraz narciarstwo biegowe. Na koniec omówimy profilaktykę i strategie zapobiegania urazom.
Narciarstwo alpejskie
Narciarstwo alpejskie to jeden z najpopularniejszych sportów zimowych. Co roku na stoki narciarskie wybiera się wielu Polaków. Urazy doznane podczas narciarstwa w większej części dotykają kończyn dolnych.
Najczęstsze urazy podczas jazdy na nartach to:
-skręcenia stawu kolanowego
-złamania piszczeli/strzałki
-zwichnięcia kciuka
-rany szarpane głowy.
Snowboard
W ostatnich latach coraz popularniejszy staje się snowboard.
Dyscyplina ta podbija stoki całego świata. Nie jest jednak sportem w pełni bezpiecznym, gdyż co roku 10 mln ludzi doznaje urazu podczas jazdy na dece snowboardowej. W tej dyscyplinie odwrotnie jak na nartach, uszkodzenia dotyczą głównie górnej części ciała.
Najczęstsze urazy w snowboardzie to:
-złamania i zwichnięcia nadgarstków
-uszkodzenia stawów łokciowych
-uszkodzenia stawów ramiennych
-złamania obojczyka
-przeciążenia stawu skokowego tzw. kostki snowboardzisty
-wstrząśnienia mózgu, inne urazy głowy oraz szyi
-urazy brzucha tzw. śledziona snowboardzisty.
Narciarstwo biegowe
U narciarzy – biegaczy ostre urazy dotyczące układu ruchu stanowią 54,6% kontuzji. Jednymi z przyczyn urazów są: zła infrastruktura oraz nieprawidłowo dobrany sprzęt.
Najczęstszymi uszkodzeniami są:
-uszkodzenia łąkotek stawu kolanowego
-uszkodzenia więzadeł krzyżowych i bocznych
-uszkodzenia układu torebkowo-więzadłowego
-ostre stłuczenia mięśni
-złamania kości długich.
Jak uniknąć urazu?
Aby uchronić się przed urazem należy zadbać o odpowiednie środki profilaktyczne. Wybierając aktywności zimowe warto ocenić własne możliwości. Najbezpieczniej wybierać te z nich, które dostosowane są do posiadanych już umiejętności i możliwości.
Jeżeli jesteś początkujący i dopiero zaczynasz swoją przygodę ze sportami zimowymi, powinieneś skorzystać z lekcji u profesjonalnego instruktora. Lepiej skorzystać z takich lekcji doszkalających, pomoże to zmniejszyć ryzyko kontuzji i jego następstw jak hospitalizacja, zabieg chirurgiczny czy późniejsza rehabilitacja. Doświadczony instruktor zadba o twoją technikę i nauczy prawidłowych nawyków. To inwestycja w zdrowie i bezpieczeństwo.
Natomiast jeśli jesteś już zaznajomiony z powyższymi sportami Twoje przygotowanie do sezonu powinno zacząć się jeszcze zanim pojawisz się na stoku/ trasie. Warto przed wyjazdem w góry skorzystać z porad fizjoterapeuty, który zadba o kondycję Twoich stawów, mięśni, przygotuje do bezpiecznego i udanego korzystania z aktywności zimowej.
Elementy o które powinieneś zadbać to:
– siła i wytrzymałość – zadbaj o wzmocnienie ciała i kondycję przy pomocy treningu siłowego i treningu aerobowego już na kilka tygodni przed wyjazdem na zimowy urlop pod opieką trenera lub fizjoterapeuty. Do powstania kontuzji mogą się przyczynić czynniki wynikające z naszego stanu zdrowia jak nadwaga, choroby cywilizacyjne, czy też wiek, siedzący tryb życia czy przeszacowanie naszych sił; skonsultuj się z lekarzem
–prawidłowo dobrany sprzęt – nieodpowiednio dobrany sprzęt jest jedną z częstszych przyczyn urazów sportowych, zadbanie o jego prawidłowe dopasowanie i właściwe działanie ( wiedza o jego użytkowaniu) znacznie zmniejszy szanse urazu
–kask i odpowiedni ubiór – zawsze zabieraj kask ze sobą, gdy wybierasz się na stok, uchroni cię przed ciężkimi urazami głowy, które mogą skończyć się długa hospitalizacją w szpitalu
– rozgrzewka – przed startem poświęć 10-15 minut na rozgrzewkę; rozgrzane mięśnie i stawy są mniej podatne na urazy i przeciążenia
– odpoczynek – jeśli jesteś po długiej podróży lub miałeś za sobą ciężki trening, zjedz porządny posiłek i zadbaj o odpowiednio długi sen, zmęczenie jest częstym sprawcą kolizji i urazów nie tylko na stoku, ale we wszystkich dyscyplinach sportowych.
– wyobraźnia i zachowanie zdrowego rozsądku — pamiętaj, o bezpiecznej jeździe, nie tylko Ty korzystasz ze stoku, ale także i inni, nie stwarzaj niebezpiecznych sytuacji, dostosowuj prędkość do swoich umiejętności, natężenia ruchu.
Na stokach i trasach często spotykamy osoby o różnym stopniu zaawansowania i umiejętności.
W sezonie zimowym szczególnie podczas ferii na popularnych stokach i trasach można spotkać wielu amatorów sportów zimowych.
Dlatego szczególnie podczas jazdy na stoku należy mieć na uwadze umiejętności nie tylko swoje, ale też współtowarzyszy. Lepiej ograniczyć brawurową jazdę, kiedy widzimy tłumy na stoku. Brawura, zbyt szybka jazda niedostosowana do warunków i i ilości innych uczestników na trasie, niewłaściwa ocena własnych umiejętności, małe doświadczenie w danym sporcie oraz brak wyobraźni mogą wyrządzić szkodę nie tylko nam samym, ale także innym uczestnikom.
Co kiedy dojdzie do urazu?
Nie należy bagatelizować żadnej kontuzji odniesionej podczas uprawiania sportów zimowych i każdą należy omówić z lekarzem, bo nigdy nie wiemy czy w trakcie upadku nie doszło do jakiś uszkodzeń dodatkowych, które nie od razu są widoczne.
Jeżeli uraz jest ciężki najlepiej zadzwonić po ratowników, którzy zabiorą poszkodowanego na SOR, gdzie zostanie zbadany i szybko zostaną podjęte odpowiedni kroki.
Kiedy dojdzie do urazu mniej poważnego np. bez utraty przytomności czy przerwania ciągłości tkanek lub kiedy na SORze zostaną wykluczone złamania, czy urazy wymagające interwencji chirurga, najlepiej udać się do lekarza ortopedy lub fizjoterapeuty.
Ortopeda zleci odpowiednie badania obrazowe np. USG, MRI lub RTG i ewentualne dalsze leczenie, a fizjoterapeuta zaplanuje strategię rehabilitacji, która umożliwi powrót do sprawności fizycznej i przygotuje pacjenta na kolejny sezon.
Fizjoterapia oferuje wiele metod i zabiegów skupiając się na odbudowie siły, elastyczności, koordynacji pacjenta pomagając w powrocie do sprawności. Odgrywa ważną rolę w procesie rekonwalescencji, wzmacnia mięśnie i zapobiega ich osłabieniu, redukuje ból i obrzęk, poprawia zakres ruchu. Wykorzystuje takie zabiegi jak m. in.terapię manualną, terapię falą uderzeniową, elektrostymulację. Każdy uraz jest inny, dlatego ważne jest opracowanie przez terapeutę indywidualnego planu rehabilitacji.
Kontuzje związane z uprawianiem sportów zimowych mogą wynikać z różnych przyczyn, tych leżących po naszej stronie np. brak kondycji fizycznej czy nieodpowiednio przygotowany sprzęt, jak również tych, na które nie mamy wpływu np. warunki pogodowe, stan stoku. Ważne, by mieć świadomość ryzyka ich wystąpienia i podejmować takie środki ostrożności, by zminimalizować ich wystąpienie, tak by w pełni móc cieszyć się zimowymi szaleństwami.
Mgr Katarzyna Olszewska-Kopacz
Bibliografia:
- Czesław Urbanik, Andrzej Mastalerz, Dagmara Iwańska: Praktyczne aspekty biomechaniki w sporcie i rehabilitacji, ISBN: 978-83-67228-39-8, Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
- Martyna Brychcy, Tomasz Kostyk, Patrycja Rąglewska (2011). Wiosna : bolesne czy miłe wspomnienie zimowego szaleństwa karkonoskich snowboardzistów. Ekonomiczne Problemy Usług nr 78, 581-594
- J. Korpanty, M. Kulesa-Mrowiecka, Z. Kopański, F. Furmanik, W. Ptak, J. Tabak, T. Kilian, Alpine skiing – injuries and risk factors for injury to skiers, Journal of Clinical Healthcare 4/2018
