Witamina D u dzieci – jak ją suplementować
Rodzice często pytają – jak można poprawić odporność u dzieci ? Pierwsza odpowiedź jaka się nasuwa to aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie, odpowiednia dawka snu – ale czy zawsze pamiętamy o witaminie D?
Aktywna forma witaminy D w organizmie zmniejsza ryzyko infekcji wirusowych i bakteryjnych i koreluje z ich łagodniejszymi przebiegami.
Od dawna wiadomo, że witamina D pełni rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej, „budowaniu zdrowych kości”. Z biegiem lat liczba badań nad witaminą D i jej rolą szybko rosła i uległa dalszemu pogłębieniu. Obecnie wiemy, że niedobór witaminy D zwiększa ryzyko chorób sercowo – naczyniowych i chorób metabolicznych. Suplementacja witaminy D zmniejsza ryzyko zgonów w przebiegu chorób nowotworowych.
W naszej szerokości geograficznej zalecana jest suplementacja całoroczna:
- Noworodki donoszone i niemowlęta – od 1.dnia życia do 6 miesięcy życia: 400 IU/dobę niezależnie od sposobu karmienia
- Niemowlęta 6-12 m.ż.- 400-600 IU/dobę z uwzględnieniem dawki witaminy D przyjmowanej z dietą.
- Dzieci (1.-3. rok życia) – 600 IU/dobę z uwzględnieniem dawki witaminy D przyjmowanej z dietą.
- Dzieci (4.-10. rok życia) – 600-1000 IU/dobę, dostosowując dawkę do masy ciała i dostarczania witaminy D z dietą.
* W okresie od maja do końca września w przypadku ekspozycji na promieniowanie słoneczne bez kremu z filtrem przeciwsłonecznym, z odsłoniętymi przedramionami i nogami, trwającej 15-30 min dziennie między godziną 10.00 a 15.00 można odstąpić od suplementacji, ale jest ona zalecana i bezpieczna.
- Nastolatki (11.-18. rok życia) – 1000-2000 IU/dobę przez cały rok dostosowując dawkę do masy ciała i dostarczania witaminy D z dietą.
* W okresie od maja do końca września w przypadku ekspozycji na promieniowanie słoneczne bez kremu z filtrem przeciwsłonecznym, z odsłoniętymi przedramionami i nogami, trwającej 30-45 min dziennie między godziną 10.00 a 15.00 można odstąpić od suplementacji, ale jest ona zalecana i bezpieczna.
U pacjentów z nadwagą lub otyłością najczęściej należy stosować podwójne dawki cholekalcyferolu w porównaniu z dawkami dla populacji o prawidłowej masie ciała w tej samej grupie wiekowej.
- Wcześniaki urodzone < 32. tygodnia ciąży – w 1mż. 800 IU/dobę od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu karmienia doustnego. Od 2. m.ż. w dostosowaniu dawki należy uwzględnić ilość witaminy D dostarczaną z dietą. Suplementacja powinna być monitorowana poprzez oznaczanie stężenia 25(OH)D we krwi- pierwsze oznaczenie po 4 tygodniach.
- Wcześniaki urodzone w 33.-36. t.c. – 400 IU/dobę od 1. dnia życia, niezależnie od sposobu karmienia.
W przypadku stwierdzonych wcześniej niedoborów witaminy, wcześniactwa, niektórych chorób przewlekłych oraz celem ustalenia optymalnej dawki zaleca się oznaczenie stężenia witaminy D we krwi, uzyskany wynik pozwala na zaplanowanie właściwego dawkowania.
Ocena stężenia 25(OH)D we krwi:
- ≤ 20 ng/ml Niedobór
- 21-29 ng/ml Stężenie suboptymalne
- 30-50 ng/ml Stężenie optymalne
- 51-100 ng/ml Stężenie wysokie
- > 100 ng/ml Stężenie toksyczne.
Ryzyko niedoboru – u kogo? Zwiększone ryzyko niedoboru występuje u osób z otyłością, zaburzeniami lipidowymi, cukrzycą, atopowym zapaleniem skóry, astmą, alergią na białko mleko krowiego, chorobami tkanki łącznej, mózgowym porażeniem dziecięcym, niewydolnością wątroby, chorobami nerek oraz na diecie wegańskiej i wegetariańskiej.
Gdy stężenie witaminy D jest obniżone, po pierwsze należy sprawdzić dotychczasowe przestrzeganie zaleceń czyli regularność stosowania oraz wielkość przyjmowanej dawki. Często okazuje się, że z uwagi na poranny pośpiech, przygotowania do wyjścia z dziećmi do przedszkola czy szkoły podanie witaminy D zostaje pominięte.
W naszym kraju dostępnych jest wiele preparatów z witaminą D, warto sprawdzić jaki preparat mamy w domu, ponieważ zawartość cholekalcyferolu w nich bardzo się rożni.
Dostępne formy preparatów z witaminą D
- Krople doustne, w których 1 kropla w zależności od preparatu zawiera: 80, 200, 400, 500, 600, 800 lub 2000 IU
- Aeroloze – 1 dawka może wynosić: 400, 600, 1000 IU
- Kapsułki lub tabletki w dawkach: 800, 1 000, 2 000, 4 000, 5 000 IU
- Krople wyciskane z kapsułek twist off: 400, 600, 800, 1000 IU
- Żelki, tabletki do ssania…..
Na rynku dostępne są również leki o wysokich dawkach witaminy D (7000, 10 000, 20 000, 25 000, 30 000, 50 000 IU). Włączenie takiego preparatu wymaga wcześniejszej konsultacji lekarskiej i uzyskania recepty.
Stwierdzając niedobór witaminy D rozpoczyna się leczenie trwające 1-3 miesięcy lub do uzyskania stężenia optymalnego w badaniach kontrolnych, po leczeniu należy pamiętać o stosowaniu dawek suplementacyjnych przez cały rok.
W przypadku stwierdzenia niedoboru maksymalna dobowa dawka witaminy D wynosi dla:
- noworodków i niemowląt: 1000 IU/dobę.
- dzieci (1.-10. rok życia): 2000 IU/dobę.
- nastolatków (11.-18. rok życia): 4000 IU/dobę.
Jeżeli stężenie witaminy D jest zbyt wysokie należy zweryfikować prowadzoną dotychczas terapię, zmniejszyć dawkę lub odstawić preparat na 1-2 miesiące, a następnie ponownie ocenić stężenie 25(OH)D.
Autor: lek. pediatra Zuzanna Piechnik
Piśmiennictwo:
Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023
Sosnowska C, Wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia niedoboru witaminy D – aktualizacja z 2023 r. w Polsce, Standardy Medyczne/Pediatria 2023
Indeks Leków Medycyna Praktyczna
