Letnie upały – co warto wiedzieć i jak się chronić

Lata w Polsce z każdym rokiem, w związku z ociepleniem  klimatu, stają się coraz cieplejsze i gorętsze, bijąc co sezon rekordy temperatur.

Typowa dla miast betonoza, gęsta zabudowa i coraz bardziej zachłanne zajmowanie placów zieleni miejskiej pod zabudowę mieszkalną, zwiększa nagrzewanie się powietrza. Stanowi to duże obciążenie szczególnie dla osób z grup ryzyka czyli seniorów, dzieci, osób przewlekle chorych, jak również dla naszych czworonogów.

Podczas upałów organizm człowieka jest narażony na szereg niebezpiecznych skutków, zwłaszcza jeśli nie jest odpowiednio chroniony i nawodniony.

Warto pamiętać o profilaktyce i  kilku podstawowych zasadach bezpiecznego przebywania na słońcu, nie tylko w czasie wakacyjnych egzotycznych wojaży, ale i w trakcie aktywności miejskiej.

Najczęstsze i najgroźniejsze skutki przebywania na słońcu dla zdrowia:

1. Odwodnienie

  • Powodowane nadmierną utratą wody i elektrolitów przez pot.
  • Objawy: suchość w ustach, osłabienie, bóle głowy, zawroty głowy, spadek ciśnienia, ciemny mocz.
  • Szczególnie groźne dla seniorów, dzieci i osób przewlekle chorych.

2. Udar cieplny (porażenie słoneczne) – stan zagrożenia życia

  • Gdy organizm traci zdolność do samoregulacji temperatury.
  • Objawy:
    • bardzo wysoka temperatura ciała (> 39–40°C),
    • gorąca, sucha skóra (bez potu),
    • zaburzenia świadomości, splątanie, omdlenia,
    • nudności, wymioty, przyspieszony puls,
    • drgawki, utrata przytomności.
  • Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

3. Wyczerpanie cieplne

  • Lżejsza forma przeciążenia cieplnego.
  • Objawy: silne pocenie się, osłabienie, zawroty głowy, zimna i wilgotna skóra, szybki puls.
  • Może przejść w udar cieplny, jeśli nie zostanie przerwane.

4. Pogorszenie chorób przewlekłych

  • Choroby serca, układu krążenia, cukrzyca i nadciśnienie nasilają się w czasie upałów.
  • Może dojść do arytmii, nagłych spadków lub skoków ciśnienia.
  • Niektóre leki (np. diuretyki) zwiększają ryzyko odwodnienia.

5. Zaburzenia koncentracji i omdlenia

  • Osłabienie funkcji mózgu przez przegrzanie i odwodnienie.
  • Szczególnie niebezpieczne przy prowadzeniu pojazdów czy na ulicy.

6. Zagrożenie dla grup wrażliwych

  • Dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży, chorzy przewlekle i osoby z niepełnosprawnościami są najbardziej narażeni.
  • Ich organizmy trudniej przystosowują się do wysokich temperatur.

 

Profilaktyka jest najskuteczniejszym sposobem ochrony przed skutkami upałów.

Najważniejsze zasady zapobiegające przegrzaniu, odwodnieniu i udarom cieplnym, szczególnie u osób starszych i wrażliwych:

1. Unikanie ekspozycji na słońce

Najbardziej niebezpieczne jest przebywanie na słońcu w czasie jego największej ekspozycji, czyli wczesne przedpołudnie i popołudniowe godziny. Jeżeli musisz w tym czasie przebywać na zewnątrz pamiętaj o zabezpieczeniu ciała odpowiednią odzieżą, a na skórę nakładaj krem z wysokim faktorem przeciwsłonecznym.  A dodatkowo:

  • Jeżeli to nie jest konieczne, nie wychodź na zewnątrz w godz. 10:00–17:00 – to najgorętszy czas dnia.
  • Szukaj cienia lub przebywaj w chłodnych, klimatyzowanych pomieszczeniach.
  • Planuj spacery wcześnie rano lub wieczorem.
  • Noś lekką, luźną, jasną odzież  z naturalnych materiałów.
  • Noś kapelusz, kaszkiet, okulary przeciwsłoneczne,
  • Stosuj kremy z filtrem (min. SPF30) szczególnie na odsłonięte części ciała.
  • Przed sezonem letnim koniecznie należy zgłosić się do dermatologa, by obejrzał całe ciało dermatoskopem, a szczególnie znamiona.

2. Prawidłowe nawodnienie

W czasie upału organizm człowieka traci dużo płynów pocąc się (ważne dla termoregulacji). Nawet lekkie odwodnienie może zakłócić pracę serca, nerek, mózgu. Dlatego:

  • Pij regularnie wodę – nawet jeśli nie czujesz pragnienia (ok. 1,5–2 l dziennie).
  • Dobrze działają też herbatki ziołowe, woda z cytryną, kompoty bez cukru.
  • Unikaj kawy, alkoholu i słodkich napojów – mogą odwadniać.

3. Utrzymywanie chłodu w domu

W czasie  upałów należy zadbać też o właściwą wentylację pomieszczeń, w których przebywamy czy to w celach zawodowych, czy też w pomieszczeniach naszych domów czy pokojów hotelowych. Warto je przewietrzyć w godzinach rannych, kiedy powietrze jest jeszcze przyjemnie chłodne. Nie zapominajmy też o odpowiednim ustawieniu klimatyzacji, różnica temperatur między tą na zewnątrz a w pomieszczeniu powinna wynosić między 6-8 stopni.

  • Zasłaniaj rolety i żaluzje w ciągu dnia.
  • Wietrz mieszkanie rano i późnym wieczorem.
  • Używaj wentylatora lub klimatyzatora, a także mokrych ręczników, kąpieli, chłodnych okładów.

4. Lekkostrawna dieta

W czasie upałów nie należy obciążać organizmu ciężkostrawnym, smażonym, ostrym jedzeniem.  Posiłki powinny być świeżo przygotowywane, by uniknąć łatwych w tym wakacyjnym czasie zatruć pokarmowych. Lepiej wybierać posiłki lekkostrawne na bazie warzyw, owoców, chłodnych zup, koktajli ze sprawdzonych miejsc.

  • Jedz więcej owoców, warzyw, zup na zimno (np. chłodnik), sałatek.
  • Unikaj gorących, tłustych i ciężkostrawnych potraw typu fast food

5. Opieka nad osobami starszymi i chorymi

  • Regularnie pytaj, czy wszystko w porządku.
  • Pomóż w zakupach i obowiązkach, by nie musieli wychodzić na słońce.
  • Upewnij się, że wiedzą, jak się chronić.

7. Edukacja i czujność

Jeżeli Ty lub Twoi bliscy zgłaszają problemy zdrowotne wynikające z podejrzenia udaru cieplnego należy zasięgnąć pomocy lekarskiej.

  • Naucz się rozpoznawać objawy odwodnienia i udaru cieplnego.
  • Zawsze miej pod ręką numer alarmowy: 112 lub 999.
  • Przygotuj apteczkę, wodę i chłodzące środki (np. żele, okłady).

 

Jeżeli odczuwasz objawy odwodnienia (zawroty głowy, suchość w ustach, zmniejszone oddawanie moczu), nie czekaj zbadaj kilka kluczowych elektrolitów, które pomagają w ocenie stanu nawodnienia organizmu:

  • Sód (Na) – ważny dla utrzymania równowagi wodnej w organizmie.
  • Potas (K) – bierze udział w przewodnictwie nerwowym i skurczach mięśni.
  • Magnez (Mg) – ma wpływ na funkcje mięśni i układ nerwowy.
  • Chlorki (Cl) – wspomagają równowagę kwasowo-zasadową.
  • Wapń (Ca) – reguluje skurcze mięśni oraz pracę serca.

Zapraszamy do naszego Punktu Pobrań czynnego od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-12.00

W przypadku niepokojących wyników skonsultuj się z lekarzem.

 

Autor: pielęgniarka dyplomowana Edyta Skrętowska