MENOPAUZA – przerwa na nowy etap w życiu kobiety

Menopauza – narosło wokół niej wiele sprzecznych informacji, szeroko rozpowszechnianych w społeczeństwie, które potęgują obawy kobiet przed wejściem w ten etap życia.

Menopauza – kojarzy się ze stratą, końcem atrakcyjnego, ciekawego życia, odstawieniem na boczny tor, ze zmianami hormonalnymi, które  poprzez uciążliwe dolegliwości wpływają na niemal każdy aspekt życia; a  jest to nowy etap w życiu kobiety stawiający przed nią inne wyzwania i możliwości.

Menopauza jest naturalnym procesem fizjologicznym występującym u każdej kobiety, potocznie nazywanym klimakterium lub przekwitaniem. W wyniku tego procesu jajniki ograniczają wydzielanie hormonów płciowych-estrogenów i progesteronu, co prowadzi do zakończenia miesiączki i zdolności rozrodczych kobiety. Jest to proces nieodwracalny prowadzący do przejścia organizmu w stan bezpłodności.

Menopauza  jest często utożsamiana z klimakterium, co nie jest prawdziwe. Objawy klimakterium dotyczą całego okresu przekwitania,który występuje przed i po menopauzie, a sama menopauza, czyli ostatnie krwawienie miesiączkowe, to okres po którym przez kolejne 12 miesięcy nie dojdzie do miesiączki.

Zazwyczaj menopauza występuje między 45-55 rokiem życia. Wcześniej występuje u kobiet, u których szybko pojawiła się pierwsza miesiączka, a także jeżeli pojawiła się ona wcześnie u spokrewnionych kobiet w rodzinie (matka, babcia).

Nie zawsze jest to zjawisko naturalne, czasami przedwczesna menopauza może być wywołana na skutek operacji ginekologicznej jak: usunięcie jajników lub macicy, w przypadku zastosowania chemioterapii lub radioterapii – dochodzi wtedy do zaburzenia fizjologicznej produkcji hormonów, co prowadzi do przedwczesnej menopauzy.

Pierwsze objawy zbliżającej się menopauzy zazwyczaj pojawiają się kilka lat wcześniej za sprawą zmian hormonalnych (zmniejszenie produkcji estrogenów i progesteronu przez jajniki), miesiączki przestają być regularne, a przerwy między nimi wydłużają się lub skracają.

Objawy menopauzy mogą wystąpić około 5 lat przed i po jej pojawieniu się. Można w niej wyróżnić takie etapy jak:

okres przedmenopauzalny – kobiety zauważają u siebie pierwsze zaburzenia miesiączkowania, krwawienie występuje, ale jest nieprzewidywalne, nieregularne; płodność kobiety jest ograniczona, ale nie wykluczona

okres menopauzalny, menopauza właściwa – następuje ustanie miesiączkowania, po którym przez 12 miesięcy nie wystąpiło krwawienie. Jeżeli minął rok od ostatniej menstruacji i nagle się pojawia krwawienie należy skonsultować to z lekarzem

okres pomenopauzalny – objawy menopauzalne powinny ustąpić, ale może zwiększyć się ryzyko chorób układu krążenia, osteoporozy, chorób nowotworowych.

Objawy menopauzy związane są głównie z wygaszaniem funkcji jajników. Ilość pęcherzyków jajnikowych bardzo maleje, co wpływa na obniżenie stężenia hormonów płciowych w tym estrogenów (estradiol, estron, estriol) testosteronu, androstendionu, progesteronu. W związku z tym dochodzi do zwiększonej produkcji hormonów przysadkowych, głównie FSH, folikulotropiny i LH-lutropiny. Ich  zadanie polega na pobudzeniu jajników do produkcji estrogenu.  Ale organy płciowe nie są w stanie ich wytworzyć, dlatego organizm musi się przestawić z regularnego cyklu miesięcznego na obniżoną produkcję hormonów. Ten właśnie proces powoduje wystąpienie różnych uciążliwych dolegliwości, które są bardzo indywidualnie odczuwane przez kobiety.

 

Objawy fizyczne menopauzy:

• uderzenia gorąca, które obejmują twarz, szyję, klatkę piersiową; nocne poty,
• zmiany w cyklu miesiączkowania – nieregularne, skąpe lub obfite krwawienia,
• przyrost wagi, otyłość brzuszna związana ze zmianami hormonalnymi; zmniejsza się masa mięśniowa, wzrasta tłuszczowa
• bezsenność, trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy,
• zaburzenia układu moczowo-płciowego: nietrzymanie moczu, atrofia pochwy, nawracające infekcje intymne,
• sztywność stawów, bóle pleców, nóg, rąk,
• zmiany skórne: skóra staje się cienka, sucha, zwiotczała o obniżonej elastyczności, przez co bardziej uwidaczniają się zmarszczki,
• zmiany w piersiach – zanik tkanki gruczołowej, zwiększenie tłuszczowej,
• obniżenie gęstości mineralnej kości, co prowadzi do zwiększonego ryzyka osteoporozy,
• zwiększone ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego; kołatanie serca, wzrost stężenia cholesterolu.

Objawy psychiczne menopauzy:

• wahania nastroju – drażliwość, niepokój, przygnębienie, obniżony nastrój,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• obniżenie libido – mniejsza ochota na seks.

Objawy menopauzalne to sprawa indywidualna, osobnicza, u niektórych kobiet występują silne i uciążliwe objawy, u innych mogą być prawie niewyczuwalne poza ustaniem miesiączkowania; mogą pojawiać się w różnym czasie przed faktycznym zatrzymaniem miesiączki. Każda kobieta doświadcza różnych objawów z różnym nasileniem. Cechą wspólną jest  ostateczne ustanie płodności u wszystkich kobiet.

Menopauza nie jest chorobą, to naturalny proces biologiczny. Nie leczy się jej, ale minimalizuje jej nieprzyjemne objawy i reguluje zaburzoną gospodarkę hormonalną.

Hormonalna terapia zastępcza  Jeżeli objawy menopauzy są mocno nasilone utrudniając i obniżając znacząco jakość życia kobiety, ginekolog może zalecić zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej. Jej celem jest uzupełnienie niedoboru hormonów- estrogenów, by utrzymać je na stałym poziomie. Terapia taka może być zalecona przez lekarza, po rozważeniu bilansu korzyści i strat z nią związanych, ponieważ jak każdy lek, tak i hormony mogą powodować działania niepożądane.

Formy podania hormonów mogą być różne:

• dopochwowe- żele aplikowane na śluzówkę pochwy,
• przezskórne plastry,
• podskórne implanty,
• domięśniowo- iniekcje,
• doustne tabletki.

Przeciwwskazania do zastosowania tej terapii:

choroby nowotworowe, zakrzepica żył głębokich, mięśniaki macicy, udar mózgu, choroby niedokrwienne serca, krwawienie z dróg rodnych, ostra niewydolność wątroby.

Hormonalna terapia zastępcza powinna być stosowana w możliwie najkrótszym czasie i przy najniższej dawce, by zminimalizować działania niepożądane. Jest to najskuteczniejsza forma leczenia uciążliwych objawów menopauzy.

Objawy menopauzy można też złagodzić stosując się do zaleceń:

• stosowanie zdrowej i zbilansowanej diety, uzupełnionej o odpowiednie suplementy, zawierające naturalne hormony tzw. fitoestrogeny, wpływają korzystnie na łagodzenie objawów takich jak zmiany nastroju, kłopoty ze snem, uderzenia gorąca; ich źródłem są soja i produkty sojowe, orzechy, fasola
• regularna aktywność fizyczna – pomoże utrzymać kondycję,
• ograniczenie stresu – znalezienie indywidualnie dobranych sposobów na jego ograniczenie: techniki relaksacyjne, joga,
• picie naparów ziołowych,
• na problem z nietrzymaniem moczu – np. ćwiczenia mięśni Kegla,
• stosowanie preparatów nawilżających do pochwy,
• zadbanie o dodatkowe źródła wapnia w diecie.

Dla kobiet, które nie chcą lub nie mogą stosować hormonalnej terapii zastępczej, a objawy menopauzy nie są tak uciążliwe mogą skonsultować swoje oczekiwania z lekarzem, który dobierze np. tabletki na menopauzę zawierające wyciągi roślinne, które mają mało działań niepożądanych.

Aby zminimalizować objawy menopauzy, ich uciążliwość, zmiany w naszym stylu życia muszą być trwałe.

Objawy menopauzy mogą być wywołane także innymi przyczynami, dlatego rozpoznanie należy potwierdzić badaniami laboratoryjnymi, sprawdzającymi stężenie estradiolu i hormonów FSH, LH. Oprócz tego można sprawdzić profil lipidowy (ustalenie stężenia cholesterolu, ewentualne ryzyko chorób sercowo-naczyniowych), morfologię krwi, panel tarczycowy, badania pomagające ocenić czynność wątroby i nerek, ciśnienie tętnicze, poziom wapnia.

By menopauza stała się okresem spokoju, akceptacji zmian w funkcjonowaniu organizmu  i stabilizacji dla kobiety, kluczem do łagodnego przejścia przez ten czas jest odpowiednia profilaktyka, zdrowa dieta, aktywność fizyczna, wsparcie psychiczne. Pojawiające się coraz widoczniej oznaki starości stają się przyczynkiem dla rozwoju depresji. Dla wielu kobiet jest to trudny czas, pojawienie się menopauzy, oznacza zakończenie pewnego etapu życia. Jednocześnie jest to początek kolejnego, dającego możliwość skupienia się bardziej na kwestiach związanych ze swoim zdrowiem, czy też realizacją niespełnionych planów,  które z takich czy innych powodów nie doczekały się finalizacji.